https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/issue/feed Medycyna Faktów 2026-02-17T18:02:02+01:00 Marcin Kuźma marcin@journalsmededu.pl Open Journal Systems <p><em>Medycyna Faktów (J EBM)</em> jest niezależnym czasopismem naukowym, ukazującym się w formie kwartalnika. Pismo nie jest organem żadnego towarzystwa naukowego, w skład Rady Naukowej pisma wchodzą jednak Członkowie Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, Polskiego Towarzystwa Kardiochirurgicznego, Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. W kwalifikacji prac do druku uwzględniane są zasady Deklaracji Helsińskiej, zgody komisji bioetycznych, wytyczne Polskiej Bibliografii Naukowej oraz inne powszechnie stosowane i obowiązujące reguły i przepisy.</p> <p>Kwartalnik <em>Medycyna Faktów</em> zamieszcza prace oryginalne, poglądowe i inne z zakresu problematyki evidence based medicine oraz artykuły tłumaczone, pochodzące z&nbsp; pism zagranicznych.</p> <p>Redaktorem naczelnym kwartalnika <em>Medycyna Faktów</em> jest prof. dr hab. n. med. Marek Kuch.</p> <p>ISSN: 1899-8666&nbsp;&nbsp;&nbsp; e-ISSN: 2719-4132</p> <p>DOI: 10.24292 / 01.MF</p> <p><strong>Indeksowane w: </strong>Google Scholar</p> <p>&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Polish Medical Bibliography</p> https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3410 Aktualizacja 2025 wytycznych ESC/EAS 2019 dotyczących postępowania w dyslipidemii. Dziesięć kluczowych zmian i ich implikacje praktyczne 2025-12-29T16:15:10+01:00 Marcin Barylski aa@mededu.pl Stanisław Surma aa@mededu.pl <p>W 2025 r. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC) oraz Europejskie Towarzystwo Miażdżycowe (EAS) przedstawiły zaktualizowane wytyczne dotyczące postępowania w dyslipidemii, stanowiące uzupełnienie rekomendacji z 2019 r. Dokument ten odzwierciedla najnowsze osiągnięcia zarówno w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego, jak i w strategiach leczenia hipolipemizującego. Przedstawia on m.in. unowocześnione modele predykcyjne SCORE2 oraz SCORE2-OP, podkreśla potrzebę wczesnej stratyfikacji ryzyka oraz intensyfikacji terapii u pacjentów z grup wysokiego i bardzo wysokiego ryzyka, a także wskazuje na rozszerzenie możliwości terapeutycznych o nowe leki. Wytyczne przedstawiają również zalecenia dotyczące leczenia dyslipidemii u chorych z zakażeniem HIV i w populacji onkologicznej. Całość dokumentu akcentuje konieczność całościowego oraz spersonalizowanego podejścia do prewencji chorób układu krążenia. W artykule przedstawiono dziesięć kluczowych zmian w aktualizacji wytycznych ESC/EAS, mających istotne implikacje praktyczne.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3411 Praktyczne wskazówki zastosowania rywaroksabanu w dawce 2 × 2,5 mg u pacjentów z wysokim ryzykiem miażdżycowych powikłań sercowo-naczyniowych – z perspektywy kardiologa, specjalisty medycyny rodzinnej i chirurga naczyniowego 2026-02-12T13:51:52+01:00 Marcin Grabowski aa@mededu.pl Agnieszka Mastalerz-Migas aa@mededu.pl Zbigniew Krasiński aa@mededu.pl <p>W artykule zaprezentowano punkty widzenia kardiologa, specjalisty medycyny rodzinnej i chirurga naczyniowego na stosowanie rywaroksabanu w dawce 2 × 2,5 mg u pacjentów z wysokim ryzykiem miażdżycowych powikłań sercowo-naczyniowych. Omówiono podstawy kliniczne tej strategii, w tym wyniki badanń COMPASS i VOYAGER PAD, które potwierdzają skuteczność połączenia rywaroksabanu z kwasem acetylosalicylowym w redukcji ryzyka zawałów, udarów oraz zgonów naczyniowych. Przedstawiono kryteria kwalifikacji pacjentów z przewlekłym zespołem wieńcowym i chorobą tętnic obwodowych oraz wskazania do terapii w codziennej praktyce kardiologicznej, chirurgii naczyniowej i medycyny rodzinnej. Podkreślono znaczenie wczesnego wdrażania leczenia, oceny ryzyka krwawienia, kontroli funkcji nerek oraz edukacji pacjentów. Terapia rywaroksabanem 2 × 2,5 mg w skojarzeniu z ASA stanowi skuteczną, bezpieczną i rekomendowaną w wytycznych ESC strategię długoterminowej prewencji wtórnej u chorych z miażdżycą wielołożyskową i PAD.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3412 Jak rozpoznawać i leczyć depresję w POZ? 2026-02-12T13:53:05+01:00 Dominika Dudek aa@mededu.pl <p>Depresja jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych, z rosnącą częstością występowania – dotyka ponad 10% populacji, przy czym kobiety chorują ok. dwukrotnie częściej niż mężczyźni. W praktyce lekarza POZ ok. 20% wizyt dotyczy pacjentów z depresją, którzy często zgłaszają objawy somatyczne, uporczywą bezsenność lub współistniejące choroby przewlekłe. Depresja ma zróżnicowane objawy afektywne, poznawcze, behawioralne i somatyczne. Dominującymi symptomami są obniżony nastrój i anhedonia, często połączone z poczuciem winy, apatią i negatywną oceną siebie, świata i przyszłości. Częste objawy somatyczne mogą utrudniać diagnozę, zwłaszcza w przypadku depresji maskowanej. Diagnoza opiera się na kryteriach ICD-11 oraz ocenie stanu psychicznego pacjenta. W POZ pomocne są skale przesiewowe, np. PHQ-2 i PHQ-9, które umożliwiają wstępne wykrycie depresji i ocenę jej nasilenia. Większość pacjentów może być leczona w POZ. Do psychiatry należy kierować pacjentów z depresją ciężką, przewlekłą, lekooporną, z ryzykiem samobójstwa, w ciąży lub w złożonych sytuacjach klinicznych. Celami leczenia są szybka i pełna remisja objawów, zapobieganie nawrotom oraz powrót do przedchorobowego funkcjonowania. Leczenie łagodnych i umiarkowanych epizodów depresji obejmuje farmakoterapię i/lub psychoterapię. W przypadku depresji o umiarkowanym i ciężkim nasileniu podstawą jest farmakoterapia lekami przeciwdepresyjnymi, uzupełniona w razie potrzeby psychoterapią lub lekami wspomagającymi.<br><br></p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3413 Leczenie skojarzone atorwastatyną z ezetymibem – miejsce we współczesnej lipidologii 2026-02-17T18:02:02+01:00 Stanisław Surma aa@mededu.pl Michał Holecki aa@mededu.pl Marcin Barylski aa@mededu.pl <p>Hipercholesterolemia to najczęstszy modyfikowalny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w Polsce, jednakże jedynie niewielki odsetek chorych osiąga docelowe stężenie cholesterolu LDL. Atorwastatyna, należąca do grupy silnych statyn, ma wysoką skuteczność w redukcji stężenia cholesterolu LDL oraz częstości incydentów sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca i udaru mózgu. Jej plejotropowe działanie obejmuje poprawę funkcji śródbłonka, właściwości przeciwzapalne i nefroprotekcyjne. Dodanie ezetymibu do leczenia statyną umożliwia uzyskanie dalszej, istotnej redukcji stężenia cholesterolu LDL, sięgającej 20–25%, bez zwiększenia ryzyka działań niepożądanych. Terapia skojarzona atorwastatyną i ezetymibem zmniejsza śmiertelność całkowitą sercowo-naczyniową oraz częstość poważnych incydentów sercowo-naczyniowych. Zastosowanie tej strategii terapeutycznej jest szczególnie uzasadnione u pacjentów z dużym lub bardzo dużym ryzykiem sercowo-naczyniowym, zwłaszcza w przebiegu cukrzycy, przewlekłej choroby nerek lub przy nietolerancji dużych dawek statyn.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3414 Trudności w doborze leczenia przeciwbólowego u pacjenta leczonego przeciwdepresyjnie 2025-12-29T16:15:06+01:00 Anna Antosik-Wójcińska aa@mededu.pl Jarosław Woroń aa@mededu.pl <p>Ból jest objawem występującym w wielu chorobach, także w depresji. Może on być składową samej depresji, a także jej maską. Sama depresja zaś zwiększa wrażliwość na ból. Oznacza to konieczność uwzględnienia leczenia przeciwbólowego w terapii pacjenta z depresją. Najczęściej stosowaną grupą leków przeciwbólowych są niesteroidowe leki przeciwzapalne, jednak ich długotrwałe przyjmowanie wiąże się z ryzykiem powikłań krwotocznych, które mogą nasilać niektóre leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI. Z tego powodu istotne jest stosowanie w leczeniu bólu w depresji leków o jak najmniejszym potencjale wywoływania powikłań krwotocznych i wchodzenia w interakcje. Etorykoksyb nie zwiększa częstości występowania istotnych klinicznie interakcji z lekami przeciwdepresyjnymi, a jako koksyb ma zmniejszone ryzyko wywoływania powikłań krwotocznych. Dodatkowo w kontekście zapalnej hipotezy depresji jego stosowanie może wspierać leczenie depresji.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3415 Naproksen – znane i nieznane oblicza niesteroidowego leku przeciwzapalnego w praktyce klinicznej. Część II 2025-12-29T16:15:05+01:00 Magdalena Bitner-Bieleszuk aa@mededu.pl Adrian Bryła aa@mededu.pl Magdalena Kocot-Kępska aa@mededu.pl <p>Naproksen jest znanym i dostępnym na receptę i bez recepty niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ), którego właściwości przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe wykorzystywane są w leczeniu wielu zespołów bólowych o charakterze zarówno ostrym, jak i przewlekłym. Jego aktywność farmakologiczna obejmuje poza hamowaniem cyklooksygenaz również inne wielokierunkowe mechanizmy działania, m.in. blokowanie receptorów purynowych czy efekt przeciwwirusowy potwierdzony w badaniach <em>in vitro</em> i u ludzi. W wielu badaniach klinicznych potwierdzono jego skuteczność w leczeniu m.in. reumatoidalnego zapalenia stawów, choroby zwyrodnieniowej stawów, dny moczanowej, niespecyficznego bólu krzyża, pierwotnego bólu związanego z miesiączką, bólów głowy, a także w leczeniu gorączki. Stosunkowo szybki efekt analgetyczny, długi T½ i dobrze poznany profil bezpieczeństwa spośród NLPZ czyni go skutecznym lekiem stosowanym w codziennej praktyce lekarskiej. W niniejszej pracy przedstawiono kluczowe aspekty dotyczące naproksenu, w tym jego mechanizmy działania, możliwe działania niepożądane, skuteczność i bezpieczeństwo w uśmierzaniu bólu w wielu jednostkach chorobowych, a także w leczeniu gorączki i przeziębienia.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3416 Dlaczego wybieram esomeprazol w leczeniu chorób zależnych od kwasu? 2025-12-29T16:15:04+01:00 Maria Janiak aa@mededu.pl <p>Inhibitory pompy protonowej są najsilniejszymi lekami hamującymi wydzielanie kwasu solnego w żołądku, stosowanymi w terapii chorób przewodu pokarmowego, w których kwas odgrywa kluczową rolę. Siła działania tej grupy u każdego chorego jest inna i zależy od uwarunkowań genetycznych, różnic w metabolizmie zależnych od cytochromu P450 (CYP), a także od rodzaju preparatu hamującego wydzielanie żołądkowe. Esomeprazol to S-izomer omeprazolu, który jest znacznie wolniej niż omeprazol metabolizowany w wątrobie, co skutkuje dłużej utrzymującym się i wyższym stężeniem tego leku we krwi.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3417 Powody, dla których wybieram biotynę 2025-12-29T16:15:03+01:00 Paulina Szczepanik-Kułak aa@mededu.pl <p>Skóra jest pierwszą linią obrony chroniącą organizm człowieka przed wpływem uszkadzających czynników zewnętrznych. Niewątpliwie wygląd skóry zależy od wielu czynników, w tym stylu życia i diety. Znaczenie mikroelementów, takich jak witaminy i minerały, dla dobrostanu skóry jest dobrze znane.</p> <p>Biotyna, znana również jako witamina B7 lub witamina H, jest członkiem rodziny witamin z grupy B. U ssaków służy jako niezbędny kofaktor 4 karboksylaz zależnych od biotyny, z których wszystkie mają kluczowe znaczenie dla metabolizmu komórkowego: syntezy kwasów tłuszczowych, glukoneogenezy oraz katabolizmu aminokwasów rozgałęzionych. Ponadto biotyna jest również niezbędnym kofaktorem dla karboksylaz mitochondrialnych w cebulkach włosów, a także moduluje produkcję cytokin prozapalnych w układzie odpornościowym. W aspekcie dermatologicznym sugeruje się, że niedobory biotyny mają udział w zaburzeniach dotyczących włosów (nadmierne wypadanie), paznokci (nadmierna łamliwość), skóry (łojotokowe zapalenie skóry). Ponadto wykazano, że biotyna odgrywa korzystną rolę w zmniejszaniu nadmiernego przesuszenia skóry u pacjentów stosujących izotretynoinę.</p> <p>W poniższym artykule przedstawiono korzyści ze stosowania biotyny oraz wskazania do jej stosowania.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3418 Amoksycylina z kwasem klawulanowym – drogowskazy terapeutyczne 2025-12-29T16:15:02+01:00 Adam J. Sybilski aa@mededu.pl Weronika Balas aa@mededu.pl <p>Amoksycylina z kwasem klawulanowym jest często stosowanym antybiotykiem w leczeniu infekcji dróg oddechowych u dzieci, zwłaszcza gdy sama amoksycylina jest niewystarczająca. W leczeniu ostrego zapalenia ucha środkowego po wprowadzeniu szczepionek pneumokokowych zmieniła się epidemiologia – zwiększył się udział bakterii produkujących β-laktamazę, takich jak <em>Haemophilus influenzae</em> i <em>Moraxella catarrhalis</em>. Choć amoksycylina nadal jest lekiem pierwszego rzutu, to amoksycylina z kwasem klawulanowym jest zalecana w ostrym zapaleniu ucha środkowego u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 12 lat, szczególnie przy podejrzeniu bakterii produkujących β-laktamazę, po niepowodzeniu leczenia amoksycyliną, przy nawracających infekcjach i u pacjentów z grup ryzyka. Dawkowanie u dzieci w przypadku ostrego zapalenia ucha środkowego wynosi 80–90 mg/kg mc./24 h amoksycyliny i 6,4 mg/kg mc./24 h kwasu klawulanowego w dwóch dawkach. Czas trwania antybiotykoterapii zależy od wieku dziecka i nasilenia objawów: &lt;2. r.ż. leczenie powinno trwać 10 dni, &gt;2. r.ż. leczenie można skrócić do 5 dni, jeśli objawy są łagodne. Bardzo pomocne w codziennej praktyce w ciężkich zakażeniach jest połączenie amoksycyliny z kwasem klawulanowym w stężeniu 90/6,4 mg/kg mc./24 h. Wzmocnienie profilu poprzez zwiększenie dawki amoksycyliny rozszerza zakres działania przeciwbakteryjnego amoksycyliny na większość szczepów opornych na penicyliny, w tym na szczepy o podwyższonym minimalnym stężeniu hamującym dla amoksycyliny. W przypadku pozaszpitalnego zapalenia płuc amoksycylina z kwasem klawulanowym jest kluczowa w sytuacjach, gdy antybiotyki o wąskim spektrum są niewystarczające. Jest ona rozważana przy podejrzeniu bakterii β-laktamazododatnich, po niepowodzeniu leczenia amoksycyliną i u hospitalizowanych dzieci z umiarkowanym lub ciężkim pozaszpitalnym zapaleniem płuc o nieznanej etiologii. Dawki są takie same jak w ostrym zapaleniu ucha środkowego, a czas trwania terapii wynosi zazwyczaj 5–10 dni. Kluczowe jest racjonalne stosowanie tego antybiotyku, zgodnie z wytycznymi, aby zminimalizować rozwój oporności na antybiotyki.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3419 Porównanie znaczenia sitagliptyny i pochodnych sulfonylomocznika w leczeniu cukrzycy typu 2 2025-12-29T16:15:01+01:00 Michał Skrzypek aa@mededu.pl Bernadetta Fałkowska aa@mededu.pl <p>Sitagliptyna i pochodne sulfonylomocznika w farmakologicznym instrumentarium leczenia cukrzycy typu 2 reprezentują grupę sekretagogów, tzn. leków stymulujących komórki β trzustki do wydzielania insuliny. W aktualnych schematach terapeutycznych cukrzycy typu 2 omawiane leki znajdują zastosowanie przede wszystkim na etapie intensyfikacji terapii, gdzie wzmacniają efekt hipoglikemizujący wcześniej wdrożonych leków. Różnią się jednak istotnie pod względem profilu bezpieczeństwa oraz siły działania: sitagliptyna, inaczej niż pochodne sulfonylomocznika, nie wywołuje ryzyka hipoglikemii ani nie zwiększa masy ciała chorych, ma jednak słabszy efekt hipoglikemizujący. Sitagliptyna stanowi zatem wartościową opcję terapeutyczną u chorych z nadmierną masą ciała niestosujących agonistów receptora GLP-1 lub tirzepatydu, z chorobą sercowo-naczyniową lub z innymi obciążeniami powodującymi większą podatność na konsekwencje niedocukrzeń.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3420 Mikrobiota pod lupą gastrologa. W jakich sytuacjach sięgnąć po probiotyki? 2025-12-29T16:15:00+01:00 Dorota Waśko-Czopnik aa@mededu.pl <p>Nasza wiedza o probiotykach wciąż jest niewystarczająca pomimo nowych badań i zaleceń dotyczących ich stosowania. Na rynku farmaceutycznym dostępnych jest wiele preparatów o różnych składach i mających różne wskazania, co sprawia, że niejednokrotnie trudno nam wybrać ten właściwy. W poniższym artykule syntetycznie przedstawiono kierunki działania i efekty wywoływane przez probiotyki w organizmie oraz sugestie mogące pomóc w doborze odpowiedniego preparatu, co przekłada się na lepsze efekty lecznicze.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3421 Rola psychobiotyku Lactobacillus plantarum PS128 w modulacji objawów spektrum autyzmu 2025-12-29T16:14:59+01:00 Anna Antosik-Wójcińska aa@mededu.pl Amelia Jankowska aa@mededu.pl <p>W ostatnich latach obserwujemy wzrost zainteresowania związkiem między mikrobiotą jelitową a funkcjonowaniem ośrodkowego układu nerwowego i rolą osi jelitowo-mózgowej (gut-brain axis) w integracji sygnałów nerwowych, hormonalnych, odpornościowych i metabolicznych. Zainteresowanie to przekłada się na coraz większą liczbę publikacji potwierdzających korzystny wpływ psychobiotyków w leczeniu zaburzeń psychicznych. Wcześniejsze badania skupiały się wprawdzie na populacji pacjentów z zaburzeniami nastroju, jednak opublikowane ostatnio wyniki prac badawczych potwierdzają, że psychobiotyki mogą stanowić również wsparcie w procesie leczenia zaburzeń ze spektrum autyzmu, także w populacji dziecięcej. Dowody naukowe wskazują, że zwłaszcza szczep Lactobacillus plantarum PS128 może łagodzić objawy związane z zachowaniami destrukcyjnymi i charakteryzującymi się łamaniem zasad oraz mieć korzystny wpływ w obszarach nadpobudliwości i impulsywności, czyli objawach wywierających najbardziej destrukcyjny wpływ na funkcjonowanie osób ze spektrum autyzmu. Co szczególnie istotne, efekty te wydają się bardziej znaczące w populacji młodszych dzieci, dla której wciąż poszukujemy skutecznego modelu wczesnej interwencji terapeutyczno-farmakologicznej, dającej największe szanse na wyrównanie zaburzeń interakcji społecznych, komunikacji, stereotypowych wzorców zachowania i aktywności.&nbsp;</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3422 Kiedy wybieram omeprazol, a kiedy famotydynę? 2025-12-29T16:14:58+01:00 Miłosz Caban aa@mededu.pl Ewa Małecka-Wojciesko aa@mededu.pl <p>W artykule zostały omówione typowe wskazania do stosowania omeprazolu i famotydyny. Szczególną uwagę zwrócono na kryteria wskazujące na wybór omeprazolu lub na wybór famotydyny.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3423 Powierzchowne zakażenia grzybicze 2025-12-29T16:14:57+01:00 Katarzyna Rychlik aa@mededu.pl Dorota Purzycka Bohdan aa@mededu.pl Roman J. Nowicki aa@mededu.pl <p>Powierzchowne zakażenia grzybicze są powszechne na całym świecie, wywołują je głównie dermatofity, drożdże (<em>Candida spp.</em>) oraz sporadycznie pleśnie niezwiązane z dermatofitami. Dotyczą one ok. 20–25% populacji, a czynnikami ryzyka są niedobory odporności, warunki środowiskowe oraz status społeczno-ekonomiczny. Klinicznie zakażenia grzybicze objawiają się jako dobrze odgraniczone, swędzące, łuszczące się zmiany na skórze gładkiej i skórze owłosionej głowy, jak również jako zmiany w obrębie płytek paznokciowych, powodują dyskomfort fizyczny oraz problemy psychospołeczne. Dermatofity dzieli się na antropofilne, zoofilne i geofilne, mają one unikalną epidemiologię i objawy kliniczne. Do najczęstszych zakażeń należą: <em>tinea capitis, corporis, pedis, cruris, manuum, barbae</em> oraz onychomikoza. Diagnostyka polega na badaniu klinicznym, które powinno być wsparte badaniem mykologicznym: mikroskopowym i/lub hodowlą, rzadziej PCR lub niekiedy zastosowaniem lampy Wooda. Leczenie polega przede wszystkim na stosowaniu miejscowych leków przeciwgrzybiczych, takich jak imidazole, alliloaminy i cyklopiroksolamina, a w nasilonych przypadkach stosuje się leki ogólnoustrojowe. Nowe formy leków przeciwgrzybiczych (np. nanożele) zwiększają skuteczność i poprawiają przestrzeganie terapii. Dokładna diagnoza i leczenie są niezbędne, by zapobiec nawrotom i powikłaniom.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3424 Jak wspomóc naturalną odporność w okresie infekcyjnym? Rola osi mózgowo-jelitowej w utrzymaniu odporności organizmu 2025-12-29T16:14:56+01:00 Dorota Waśko-Czopnik aa@mededu.pl <p>Obniżona odporność układu immunologicznego występuje najczęściej w okresie jesienno-zimowym. Zazwyczaj przebyte infekcje wirusowe czy bakteryjne i stosowane leki (np. przeciwzapalne, antybiotyki) również wpływają negatywnie na stan układu odpornościowego. Deficyt może być dodatkowo pogłębiany przez nieodpowiednią dietę, używki czy choroby przewlekłe. Rozwiązaniem pozwalającym na przywrócenie odpowiedniego składu mikrobioty i funkcjonowania osi mózgowo-jelitowej jest suplementacja odpowiednio przebadanymi probiotykami oraz kwasem masłowym. Substancje te poprawiają nie tylko stan układu immunologicznego, lecz także funkcjonowanie przewodu pokarmowego zaburzone przez dysbiozę.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3425 Biegunka – skuteczniej i bezpieczniej, zgodnie z wytycznymi WHO i ESPGHAN 2025-12-29T16:14:55+01:00 Piotr Albrecht aa@mededu.pl <p>Biegunki, zwłaszcza ostre, stanowią jedną z najczęstszych przyczyn porad w gabinetach lekarskich, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Według WHO co roku na świecie notuje się 2 mld epizodów ostrej biegunki. Biegunka wymaga przede wszystkim adekwatnego do stanu pacjenta leczenia (w głównej mierze objawowego – nawadniania), gdyż bez względu na przyczynę może ona prowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych (hipokaliemii, hipernatremii, hiponatremii), zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej (najczęściej kwasicy metabolicznej), wyniszczenia, a niekiedy nawet zgonu. Najczęstszymi przyczynami ostrej biegunki są czynniki infekcyjne, których większość przy prawidłowym nawadnianiu ulega samowyleczeniu. Przyczyn biegunek przewlekłych jest wiele i nie są one zasadniczym celem tego opracowania. W przypadkach, gdy odwodnienie możemy określić jako lekkie lub umiarkowane (ubytek masy ciała &lt;9%), w nawadnianiu z reguły można się ograniczyć do zastosowania tzw. doustnych płynów nawadniających. Są one uznawane, mimo olbrzymiej prostoty, za największe osiągnięcie medycyny. Właściwa proporcja sodu do glukozy jest w stanie dzięki wykorzystaniu mechanizmu kotransportu glukozy i sodu wymusić wchłanianie wody i elektrolitów kompensujące straty powstające w najcięższej z biegunek – cholerze. Działanie doustnych płynów nawadniających można, jak wykazały badania, wspomóc dodatkiem diosmektytu, co może skrócić trwanie biegunki nawet o 2 dni.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3426 Praktyczne korzyści terapii złożonej SPC, czyli jak poprawić przestrzeganie zaleceń przez pacjentów? Studium przypadków klinicznych 2025-12-29T16:14:54+01:00 Maciej Janiszewski aa@mededu.pl Marek Kuch aa@mededu.pl <p>Terapia skojarzona oparta na preparatach złożonych od lat jest podstawą leczenia nadciśnienia tętniczego i przyczynia się do szybszego osiągania celów terapeutycznych i poprawy długoterminowych wyników terapii. Coraz częściej sięga się po stosowanie leków w formie preparatów złożonych również w innych wskazaniach, np. w terapii zaburzeń lipidowych czy leczeniu niewydolności serca. Poszerza się również spektrum dostępnych połączeń lekowych – do klasycznych zestawień łączących leki blokujące układ renina–angiotensyna–aldosteron z antagonistami kanałów wapniowych czy diuretykami tiazydowymi/tiazydopodobnymi dołączają nowe. Połączeniem, które w wybranych sytuacjach klinicznych może być wartościowym wyborem, jest zestawienie w jednej tabletce inhibitora konwertazy i leku β-adrenolitycznego. W artykule przedstawiono dwa przypadki kliniczne, w których wykorzystanie zestawienia ramiprylu i bisoprololu okazało się korzystne i znacząco poprawiło przestrzeganie zaleceń i efekty leczenia.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3427 Kiedy cefiksym jest najlepszym wyborem? Decyzje kliniczne oparte na profilu pacjenta 2025-12-29T16:14:53+01:00 Adam J. Sybilski aa@mededu.pl <p>Cefiksym jako doustna cefalosporyna III generacji zajmuje strategiczną pozycję w racjonalnej antybiotykoterapii, zwłaszcza w kontekście narastającej lekooporności. Jego wybór jest podyktowany unikalnym profilem farmakologicznym i specyficznymi wymogami pacjenta, zwłaszcza pediatrycznego. Kluczowe zalety:<br>1. Stabilność i spektrum – ma podwyższoną oporność na β-laktamazy, co czyni go skutecznym przeciwko opornym szczepom <em>H. influenzae, M. catarrhalis</em> i <em>E. coli</em>. Ma szerokie spektrum działania na kluczowe patogeny zakażeń układu moczowego i dróg oddechowych.<br>2. Compliance – farmakokinetyka pozwala na dawkowanie raz na dobę, co znacząco poprawia przestrzeganie zaleceń terapeutycznych (compliance), szczególnie u dzieci, dla których dostępna jest łatwa do podania zawiesina.</p> <p>Optymalne zastosowania kliniczne w pediatrii:<br>1. Terapia sekwencyjna (<em>step-down</em>) – jest idealny do kontynuacji leczenia dożylnego (np. po ceftriaksonie) w przypadku odmiedniczkowego zapalenia nerek u dzieci. Pozwala skrócić czas hospitalizacji przy zachowaniu pełnej skuteczności.<br>2. Zakażenia dróg oddechowych z ryzykiem oporności – jest lekiem z wyboru w ostrym zapaleniu ucha środkowego, zwłaszcza po niepowodzeniu leczenia amoksycyliną, ze względu na stabilność wobec β-laktamaz.<br>3. Alergia na penicyliny – stanowi skuteczną alternatywę (np. w 10-dniowej terapii paciorkowcowego zapalenia gardła) u dzieci z potwierdzoną alergią na penicyliny.</p> <p>Cefiksym jest strategicznym wyborem, gdy wymagane są skuteczność przeciwko patogenom wytwarzającym β-laktamazy oraz maksymalna wygoda dawkowania.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c) https://journalsmededu.pl/index.php/jebm/article/view/3428 Profile pacjentów z bólem niereceptorowym, u których zastosowano pregabalinę 2025-12-29T16:14:52+01:00 Monika Białecka aa@mededu.pl <p>Artykuł omawia zastosowanie pregabaliny w leczeniu bólu niereceptorowego, szczególnie neuropatycznego i nocyplastycznego, a także jej rolę w terapii lęku uogólnionego i padaczki. Przedstawiono mechanizm działania leku oraz jego skuteczność kliniczną na przykładzie dwóch przypadków pacjentek z różnymi profilami bólu i współchorobowościami. Pregabalina, dzięki dobremu profilowi bezpieczeństwa i udokumentowanej skuteczności, stanowi ważne narzędzie terapeutyczne w leczeniu złożonych zespołów bólowych, zwłaszcza u pacjentów wielochorobowych.</p> 2025-11-30T00:00:00+01:00 Copyright (c)